Tomasz Sułkowski

prawnik

Wspieram przedsiębiorców w bezpiecznym prowadzeniu biznesu. A w branży budowalnej pomagam w tworzeniu bezpiecznych umów kontraktowych, zarówno dla wykonawców, jak i zamawiających...
[Więcej >>>]

Skontaktuj się

Dzień dobry! 🙂

Z pewnością wiesz o tym dobrze, że zgodnie z treścią art. 38 ust. 1b ustawy Prawo zamówień publicznych (dalej p.z.p.) przedłużenie terminu składania ofert nie wpływa na bieg terminu składania wniosku o wyjaśnienie treści specyfikacji istotnych warunków zamówienia.

Wobec powyższego fakt dokonania przez zmawiającego zmiany terminu składania i otwarcia ofert w stosunku do pierwotnego, nie przedłuża czasu, w którym wykonawcy mają prawo składać wnioski o wyjaśnienie treści specyfikacji istotnych warunków zamówienia, na które zamawiający zobowiązany będzie udzielić odpowiedzi.

Podkreślić jednak należy, iż upływ terminu na składanie przez wykonawców wniosków o wyjaśnienie treści specyfikacji istotnych warunków zamówienia, nie uniemożliwia wykonawcom prawa do zadawania pytań, a jedynie uchyla obowiązek zamawiającego do ustosunkowywania się do ich treści.

Koparka podczas prac zamówień publicznych

Dlatego też w przypadku jakichkolwiek wątpliwości co do treści SIWZ, mimo upływu wskazanego terminu, zachęcamy naszych klientów do zadawania pytań zamawiającemu. Niejednokrotnie bowiem udzielanie odpowiedzi może być korzyścią dla samego zamawiającego, gdyż zwiększa prawdopodobieństwo złożenia prawidłowych ofert.

Sposób obliczania terminów
odnoszących się do wniosków o wyjaśnienie treści SIWZ

W tym miejscu warto przyjrzeć się również sposobowi obliczania terminów odnoszących się do wniosków o wyjaśnienie treści SIWZ.

Zgodnie z art. 38 ust. 1 p.z.p. wykonawca może zwrócić się do zamawiającego o wyjaśnienie treści specyfikacji istotnych warunków zamówienia, natomiast zamawiający ma obowiązek ustosunkować się do tych pytań w określonych ustawowo terminach, jeżeli wniosek taki został przekazany przez wykonawcę nie później niż do końca dnia, w którym upływa połowa wyznaczonego terminu składania ofert.

Termin składania wniosków kończy się z końcem dnia, w którym upływa połowa wyznaczonego terminu składania ofert. Dla przykładu – w przypadku 10 dniowego terminu składania ofert, zamawiający będzie miał obowiązek odnieść się do wniosków złożonych do końca 5 dnia terminu.

Nieco bardziej skomplikowana wydaje się być kwestia terminów o nieparzystej liczbie dni.

Dla ukazania specyfiki tego sposobu warto podeprzeć się przykładem:

Przyjmijmy, iż ogłoszenie o zamówieniu było przekazane 14 lipca, a termin składania ofert został wyznaczony na dzień 31 lipca.

Wówczas dniem, w którym upływa połowa wyznaczonego terminu składania ofert będzie 23 lipca.

W celu obliczenia wskazanego terminu, 17 dni (między datą ogłoszenia a terminem składania ofert) należy podzielić na 2, w wyniku czego otrzymujemy wynik 8,5 dnia.

Następnie wynik ten należy zaokrąglić w górę do pełnego dnia tj. do 9 dni.

Zamawiający będzie miał zatem obowiązek odnieść się do wniosków złożonych do końca 9 dnia terminu tj. do 23 lipca.

Masz pytania?

Skontaktuj się ze mną! Wszystkie dane kontaktowe znajdziesz w zakładce Kontakt >>

***

Przeczytaj także:

Rażąco niska cena w zamówieniach publicznych

Odpowiedzialność wykonawcy za wady dokumentacji projektowej

Zdjęcie: Boukaih on Unsplash

Śpieszę z informacją, że w dniach 3-4 września odbyło się XIII Śląskie Seminarium Budowlane, którego organizatorem była Śląska Izba Budownictwa, i podczas którego miałem przyjemność podzielić się ze uczestnikami swoją wiedzą i doświadczeniem z zakresu prawa budowlanego. Podczas wydarzenia poprowadziłem wykład na temat: Sprawna i bezpieczna realizacja robót budowlanych w czasie pandemii.

Miło mi, że moje szkolenie zostało bardzo pozytywnie ocenione przez słuchaczy.

Oto niektóre z pozytywnych opinii:

Jako Prezydent Śląskiej Izby Budownictwa jestem bardzo zadowolony ze współpracy z Kancelarią GRAVIS. Szkolenia prowadzone są na najwyższym poziomie merytorycznym. Znajomość prawna i faktyczna branży budowlanej, a także komunikatywność prowadzącego gwarantują najwyższy poziom spotkań szkoleniowych. Powyższe znajduje potwierdzenie w spotkaniu szkoleniowym w dniu 03.09.2020 r., jakie organizowała Śląska Izba Budownictwa w Ustroniu.
Mariusz Czyszek, Prezydent Śląkiej Izby Budownictwa

Szkolenie bardzo mi się podobało. Jako osoba mająca na co dzień styczność z branżą budowlaną, doceniam wiedzę teoretyczną, ale przede wszystkim praktyczną prowadzącego. Liczne przykłady oraz możliwość dyskusji w trakcie spotkania powodowały, że wykład był bardzo interesujący i wniósł wiele wartościowych przemyśleń.
– Tomasz Golis,Pierwszy Wiceprezes Śląskiej Izby Pracodawców w Gliwicach, Przewodniczący Śląskiej Rady ds. BHP przy Okręgowym Inspektoracie Pracy w Katowicach, Właściciel firmy Logis BHP Centrum Doradczo- Finansowe

Ja oraz nasza kancelaria Gravis Legal Group od lat współpracujemy ze Śląską Izbą Budownictwa. W poprzednim roku brałem udział w XII Śląskim Seminarium Budowlanym (relacja z wydarzenia), jak też jestem stałym gościem na łamach czasopisma wydawanego przez Izbę: Forum Budownictwa Śląskiego (jeden z moich artykułów).

Zdjęcie z tegorocznego Seminarium Budowlanego:

Razaco niska cena w zamowieniach publicznych - sprzęt na drodze

Dzisiejszy wpis poświęcony jest teoretycznemu ujęciu ceny rażąco niskiej w zamówieniach publicznych.

Kiedy tak naprawdę Zamawiający musi wezwać Wykonawcę do złożenia wyjaśnień w tym zakresie?

Rażąco niska cena – co to jest?

Tematyka rażąco niskiej ceny została określona w art. 90 ustawy Prawo Zamówień Publicznych (dalej: PZP). Zgodnie z treścią art. 90 ust. 1 PZP:

jeżeli zaoferowana cena lub koszt, lub ich istotne części składowe, wydają się rażąco niskie w stosunku do przedmiotu zamówienia i budzą wątpliwości zamawiającego co do możliwości wykonania przedmiotu zamówienia zgodnie z wymaganiami określonymi przez zamawiającego lub wynikającymi z odrębnych przepisów, zamawiający zwraca się o udzielenie wyjaśnień, w tym złożenie dowodów, dotyczących wyliczenia ceny lub kosztu.

Podsumowując, zgodnie z art. 90 ust. 1 PZP badanie oferty pod kątem rażąco niskiej ceny lub kosztu, ma miejsce zawsze, gdy:

  1. Zamawiającemu „wydaje się”, że cena lub koszt są rażąco niskie
  2. Ceny budzą wątpliwości Zamawiającego co do możliwości realizacji przedmiotu zamówienia zgodnie z wymaganiami.

W tym miejscu warto zwrócić uwagę na wyrok KIO z 31.05.2016 r. (sygn. akt KIO 820/16), w którym Izba wskazała, że: 

zwroty „Wydaje się” czy „budzi wątpliwości zamawiającego” są pojęciami nieostrymi i należy uznać, że celowo zostały te pojęcia wprowadzone przez ustawodawcę, by dać zamawiającym szerokie możliwości działania, z których winni korzystać w uzasadnionych sytuacjach, dla zapewnienia uczciwej konkurencji w postępowaniu oraz w celu wyboru wykonawcy, który za zaoferowaną cenę rzeczywiście może wykonać zamówienie w sposób zgodny z oczekiwaniami i wymogami zamawiającego.

Jednocześnie należy wskazać, że przepis art. 90 ust. 1 p.z.p. nie może być odczytywany jedynie jako uprawnienie zamawiającego, nie podlegające kontroli. Przeciwnie, norma prawna zawarta w tym przepisie przewiduje obowiązek przeprowadzenia procedury wyjaśniającej, a tym samym zaniechanie tego obowiązku – gdy okoliczności sprawy wskazują o istnieniu uzasadnionych podstaw do zastosowania art. 90 ust. 1 p.z.p. – może być podnoszone w ramach środków ochrony prawnej.

Należy przy tym dodać, że przepis ten stanowi, że „zamawiający zwraca się” o udzielenie wyjaśnień i złożenie dowodów, a nie, że „zamawiający może zwrócić się”. Ponadto, obowiązek przeprowadzenia procedury wyjaśniającej – gdy zachodzą do tego ustawowe przesłanki – wpisuje się w podstawową zasadę z art. 7 ust. 1 p.z.p., w postaci zapewnienia uczciwej konkurencji i równego traktowania wykonawców.

Dodatkowo, zgodnie z art. 7 ust. 3 p.z.p., zamówienie udziela się wykonawcy wybranemu zgodnie z przepisami ustawy. Również z tego przepisu można wyprowadzić obowiązek żądania od wykonawcy udowodnienia realności swojej ceny, gdy jej wysokość budzi uzasadnione wątpliwości”.

Z treści przytoczonego wyroku niezaprzeczalnie wynika zatem, że zawsze, kiedy zamawiający poweźmie jakiekolwiek wątpliwości w zakresie rażąco niskiej ceny, będzie on zobowiązany do przeprowadzenia procedury wyjaśniającej.

Jednocześnie warto w tym miejscu zwrócić uwagę na treść art. 90 ust. 1a PZP. Wyżej wymieniony przepis stanowi, że w przypadku gdy cena całkowita oferty jest niższa o co najmniej 30% od:

  1. wartości zamówienia powiększonej o należny podatek od towarów i usług, ustalonej przed wszczęciem postępowania zgodnie z art. 35 ust. 1 i 2 PZP. lub średniej arytmetycznej cen wszystkich złożonych ofert, zamawiający zwraca się o udzielenie wyjaśnień, o których mowa w art. 90 ust. 1 PZP, chyba że rozbieżność wynika z okoliczności oczywistych, które nie wymagają wyjaśnienia;
  2. wartości zamówienia powiększonej o należny podatek od towarów i usług, zaktualizowanej z uwzględnieniem okoliczności, które nastąpiły po wszczęciu postępowania, w szczególności istotnej zmiany cen rynkowych, zamawiający może zwrócić się o udzielenie wyjaśnień, o których mowa w art. 90 ust. 1 PZP.

W zakresie tej części regulacji wszczęcie procedury wyjaśniającej nie jest uzależnione od istnienia, czy też braku wątpliwości co do wystąpienia rażąco niskiej ceny, a mówiąc ogólnie, od wyników działań matematycznych.

Zatem jeżeli „cena oferty tańszej nie budzi wątpliwości zamawiającego”, tj. nie zachodzą przesłanki wskazane w art. 90 ust. 1 PZP., to wobec wskazanej rozbieżności wysokości zaoferowanych cen zamawiający winien sprawdzić, czy nie będzie zobowiązany zwrócić się o udzielenie wyjaśnień w związku z art. 90 ust. 1a pkt PZP.

***

Czytaj też: Rodo w branży budowlanej

Zdjęcie: Jamar Penny on Unsplash

Wyobraźmy sobie następującą sytuację. Znalazłeś przetarg, którego przedmiotem są roboty budowlane. Zakres robót odpowiada specyfice twojej firmy. Sprawdzasz więc warunki udziału w postępowaniu. Analizujesz warunki i okazuje się, że spełniasz wszystkie. 

Co sprawdzasz w dalszej kolejności? Na jakie elementy zwracasz szczególną uwagę?  

Weryfikacja SIWZ oraz wzoru umowy

Z doświadczenia wiem, że niestety wielu Wykonawców już na tym etapie czyta specyfikację bardzo wybiórczo. Dlaczego użyłem słowa „niestety”? Odpowiedź jest prosta – potem często jest już za późno. 

Weryfikacja SIWZ oraz wzoru umowy jest jednym z najważniejszych elementów ofertowania. Zanim bowiem złożymy ofertę powinniśmy wiedzieć czego DOKŁADNIE żąda Zamawiający, czyż nie? W teorii wydaje się to oczywiste, niemniej w praktyce z uwagi na jednoczesny udział w wielu przetarg oraz masowe składanie ofert, krok ten jest traktowany po macoszemu.  

Na co więc zwrócić uwagę, aby później
uniknąć nieprzyjemnych niespodzianek? 

 

Przedmiot zamówienia

czyli esencja całego zamówienia. Pamiętaj przy tym, że szczegółowe informacje znajdują się w dokumentacji projektowej. Nie sugeruj się zatem wyłącznie krótkim opisem przedmiotu zamówienia w SIWZ, czy też wyłącznie załączonym przedmiarem.

Termin realizacji

zweryfikuj, czy jego dotrzymanie jest realne. Uwzględnij przy tym ewentualne aspekty pogodowe oraz inne utrudnienia, które mogą spowalniać pracę.

Pamiętaj, że z reguły każdy kolejny dzień opóźnienia wiąże się z koniecznością zapłaty kar umownych, które nierzadko są bardzo wysokie i potrafią zrujnować finansowo niejednego dobrze prosperującego przedsiębiorcę.

Kary umowne

zawsze dokładnie czytaj, jakie kary (i w jakich wysokościach) przewiduje Zamawiający. Z pewności pozwoli Ci to na bardziej świadome prowadzenie robót.

Pamiętaj też, że przed upływem termin na złożenie oferty masz jeszcze pewne pole do manewru i zawsze możesz zaproponować zmianę/złagodzenie wysokości danej kary.

Gwarancja

koniecznie sprawdź okres oraz warunki gwarancji. Zweryfikuj także czas reakcji na ewentualne wady i usterki.

Czy będziesz w stanie im sprostać?

Obowiązki Wykonawcy

tą część dokumentacji należy potraktować szczególnie poważnie. Niejednokrotnie bowiem Zamawiający starają się przerzucić na Wykonawców wiele nietypowych obowiązków, które często generują spore koszty po stronie Wykonawcy.

Brak zaznajomienia się z obowiązkami może zatem spowodować, że Wykonawca pominie konieczność poniesienia danych kosztów w swojej kalkulacji ceny ofertowej.

Skutek? Wykonawca będzie zobowiązany do ich pokrycia „z własnej kieszeni”. 

Nie trudno zatem zauważyć, że najlepszym rozwiązaniem jest każdorazowe przeczytanie specyfikacji oraz wzoru umowy od deski do deski. Mimo, iż nieraz jest to bardzo czasochłonne zadanie, to w mojej ocenie lepiej jest poświęcić kolejną godzinę dokładnej lekturze dokumentacji, niż w przyszłości płacić olbrzymie kary Zamawiającemu. 

***

Więcej w tym temacie:

Wykonawco – nie musiałeś tego przewidzieć!

Odpowiedzialność wykonawcy za wady dokumentacji projektowej

Krótko o kluczowych problemach podwykonawców w zamówieniach publicznych

Photo by Scott Blake on Unsplash

Poprzednim razem opowiedziałem Ci o odroczeniu składek ZUS w kontekście udziału w zamówieniach publicznych. Artykuł ten możesz przeczytać tutaj>>. Dzisiaj natomiast czas na doniosły temat współdziałania wykonawcy z zamawiającym. 

***

współdziałania wykonawcy z zamawiającymJedną z zasad regulowania zobowiązań jest zasada współdziałania określona w art. 354 § 2 Kodeksu Cywilnego. Przekładając powyższą zasadę na grunt umów o roboty budowlane sprowadza się ona do tego, że inwestor powinien współdziałać z wykonawcą i działać w sposób wspierający działania wykonawcy a w szczególności nieutrudniający realizacji zamówienia.

Zasadność powyższej tezy potwierdza Wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 21 sierpnia 2018 r. sygn. V AGa 200/18, zgodnie z którym:

Do konstytutywnych cech umowy o roboty budowlane zaliczyć należy obowiązek współdziałania inwestora z wykonawcą, ale zakres tego obowiązku wyznaczają strony w umowie.

Brak spełnienia obowiązku w zakresie współdziałania może stanowić istotne naruszenie obowiązków inwestora albowiem jak wynika z wyroku Sądu Najwyższego z dnia 29 kwietnia 2016 r., I CSK 306/15:

zaniechanie wydania wykonawcy terenu, na którym ma być realizowany obiekt budowlany, tak samo jak dostarczenie mu przez zamawiającego dokumentacji projektowej dotkniętej taką wadliwością, która nie pozwala na osiągnięcie umówionego celu umowy w ogóle lub w uzgodnionym czasie, stanowi o naruszeniu obowiązków, jakie w ramach umowy o roboty budowlane przyjmuje na siebie inwestor. Tego rodzaju naruszenia obowiązków umownych przez zamawiającego mogą być źródłem szkody po stronie wykonawcy, zwłaszcza wtedy, gdy w oparciu o dostarczoną dokumentację projektową i przewidywany czas realizacji inwestycji dokonywał on ekonomicznej kalkulacji zobowiązań, jakie może zaciągnąć.

W praktyce współdziałanie wierzyciela z dłużnikiem objawia się obowiązkiem respektowania uzasadnionego interesu dłużnika, a w szczególności koniecznością powstrzymania się od działań utrudniających lub uniemożliwiających spełnienie świadczenia przez dłużnika. 

Przykładem braku współdziałania może być np.:

  • brak odpowiedzi na pisma kierowane do Inwestora,
  • przewlekłe procesy decyzyjne w kwestiach istotnych dla terminowej realizacji zamówienia,
  • wadliwa dokumentacja projektowa,
  • czy też nieterminowe przekazane terenu budowy.

Co istotne brak współpracy oraz opieszałość w działaniach podejmowanych po stronie Inwestora często mogą prowadzić do niedotrzymania terminu realizacji z powodu okoliczności, za które wykonawca odpowiedzialności nie ponosi. Nierzadko w takich sytuacjach dochodzi do dochodzenia od Wykonawcy nienależnych kar umownych. 

Co w takiej sytuacji braku współpracy
oraz opieszałości w działaniach?

Kilka moich porad, będących odpowiedzą na zadane pytanie znajdziesz we wpisie – W związku z licznymi obciążeniami karami umownymi za opóźnienie… Zachęcam Cię do lektury, a w razie wątpliwości do kontaktu ze mną.

Powodzenia!

***

Inny temat, który na pewno Cię zainteresuje, to:
Koronawirus a termin realizacji umowy ws. zamówienia publicznego.

Zdjęcie: Sawyer Bengtson on Unsplash

#KARA UMOWNA #WSPÓŁDZIAŁANIE,