Tomasz Sułkowski

prawnik

Wspieram przedsiębiorców w bezpiecznym prowadzeniu biznesu. A w branży budowalnej pomagam w tworzeniu bezpiecznych umów kontraktowych, zarówno dla wykonawców, jak i zamawiających...
[Więcej >>>]

Skontaktuj się

W ramach cyklu artykułów dotyczących najistotniejszych zmian w Ustawie Prawo Zamówień Publicznych [sprawdź tutaj], dzisiaj przyszła kolej na udostępnianie zasobów, które przewiduje nowa ustawa PZP.

Udostępnianie zasobów

Aktualnie kwestia korzystania z cudzych zasobów reguluje art. 118 i nast. Nowego PZP. Ustawodawca wyraźnie dopuścił możliwość korzystania z zasobów podmiotu trzeciego w celu potwierdzenia spełniania warunków udziału lub kryteriów selekcji.

Zgodnie z treścią art. 119 nowego PZP:

zamawiający będzie oceniał, czy udostępniane wykonawcy zdolności lub sytuacja, pozwalają na wykazanie przez niego spełniania warunków udziału oraz kryteriów selekcji (jeżeli to dotyczy), a także badał, czy wobec podmiotu trzeciego nie zachodzą podstawy wykluczenia.

Wykonawca, który polega na zdolnościach lub sytuacji podmiotów udostępniających zasoby, składa, wraz z wnioskiem o dopuszczenie do udziału w postępowaniu albo odpowiednio wraz z ofertą, zobowiązanie podmiotu udostępniającego zasoby do oddania mu do dyspozycji niezbędnych zasobów na potrzeby realizacji danego zamówienia lub inny podmiotowy środek dowodowy potwierdzający, że wykonawca realizując zamówienie, będzie dysponował niezbędnymi zasobami tych podmiotów.

Podmiot udostępniający zasoby

Zobowiązanie podmiotu udostępniającego zasoby, potwierdza, że stosunek łączący wykonawcę z podmiotami udostępniającymi zasoby gwarantuje rzeczywisty dostęp do tych zasobów oraz określa w szczególności:

1) zakres dostępnych wykonawcy zasobów podmiotu udostępniającego zasoby;

2) sposób i okres udostępnienia wykonawcy i wykorzystania przez niego zasobów podmiotu udostępniającego te zasoby przy wykonywaniu zamówienia;

3) czy i w jakim zakresie podmiot udostępniający zasoby, na zdolnościach którego wykonawca polega w odniesieniu do warunków udziału w postępowaniu dotyczących wykształcenia, kwalifikacji zawodowych lub doświadczenia, zrealizuje roboty budowlane lub usługi, których wskazane zdolności dotyczą.

Jeżeli zdolności techniczne lub zawodowe, sytuacja ekonomiczna lub finansowa podmiotu udostępniającego zasoby nie potwierdzają spełniania przez wykonawcę warunków udziału w postępowaniu lub zachodzą wobec tego podmiotu podstawy wykluczenia, zamawiający żąda, aby wykonawca w terminie określonym przez zamawiającego zastąpił  ten podmiot innym podmiotem lub podmiotami albo wykazał, że samodzielnie spełnia warunki udziału w postępowaniu.Nowe Prawo zamówień publicznych

Tak jak dotychczas wykonawca nie może, po upływie terminu składania wniosków o dopuszczenie do udziału w postępowaniu albo ofert, powoływać się na zdolności lub sytuację podmiotów udostępniających zasoby, jeżeli na etapie składania wniosków o dopuszczenie do udziału w postępowaniu albo ofert nie polegał on w danym zakresie na zdolnościach lub sytuacji podmiotów udostępniających zasoby.

Obowiązek osobistego wykonania przez wykonawcę

Należy jednak zwrócić uwagę na fakt, iż nie w każdym przypadku poleganie na zdolnościach podmiotu trzeciego będzie możliwie. Zamawiający może bowiem zastrzec obowiązek osobistego wykonania przez wykonawcę kluczowych zadań dotyczących:

1) zamówień na roboty budowlane lub usługi lub

2) prac związanych z rozmieszczeniem i instalacją, w ramach zamówienia na dostawy.

Jeżeli Zamawiający zawrze taką informację w SIWZ, wówczas wykonawca będzie zobowiązany do osobistego wykonania kluczowych zadań.

I na koniec ważna uwaga:

Podmiot, który zobowiązał się do udostępnienia zasobów, odpowiada solidarnie z wykonawcą, który polega na jego sytuacji finansowej lub ekonomicznej, za szkodę poniesioną przez zamawiającego powstałą wskutek nieudostępnienia tych zasobów, chyba że za nieudostępnienie zasobów podmiot ten nie ponosi winy.

W ramach cyklu alertów dotyczących najistotniejszych zmian w Ustawie Prawo Zamówień Publicznych, tym razem czas jest na kolejne zmiany, które przewiduje nowa ustawa w zakresie warunki udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego.

Zarówno w aktualnie obowiązującym, jak i w nowym Prawie zamówień publicznych, które wejdzie w życie z dniem 1 stycznia 2021 r., warunki udziału w postępowaniu to wymagania ustalane przez zamawiającego – organizatora postępowania o udzielenie zamówienia.

Dobór ich – w sposób adekwatny do zakresu, rodzaju i charakteru zamówienia – winien gwarantować wybór podmiotu posiadającego wiedzę, doświadczenie oraz zaplecze techniczne i kadrowe niezbędne do należytego wykonania zamówienia, czyli osiągnięcia zamierzonych celów. 

Warunki udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego proporcjonalnie do jego przedmiotu

Na podstawie art. 112 ust. 1 nowej ustawy – Prawo zamówień publicznych zamawiający będą zobowiązani do ustalania warunków udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia w sposób proporcjonalny do jego przedmiotu, umożliwiający ocenę zdolności danego podmiotu do należytego wykonania zamówienia, w szczególności wyrażając je jako minimalne zdolności zawodowe.

Zamawiający będzie uprawniony do wskazywania warunków udziału w postępowaniu w zakresie:

– zdolności do występowania w obrocie gospodarczym (nowość),

– uprawnień do prowadzenia określonej działalności gospodarczej lub zawodowej, o ile wynikać będzie to z odrębnych przepisów prawa (dotyczy np. działalności regulowanych wymagających koncesji/zezwoleń);

– sytuacji ekonomicznej lub finansowej;

– zdolności technicznej lub zawodowej.

Odnośnie do zdolności występowania w obrocie gospodarczym, zamawiający będzie uprawniony do ustanowienia wymogu, by podmiot ubiegający się o zamówienie, posiadał wpis do jednego z rejestrów zawodowych lub handlowych prowadzonych w kraju, w którym ma siedzibę lub miejsce zamieszkania. 

Dowód na posiadanie odpowiednich zezwoleń,
koncesji, licencji, itp.

W odniesieniu do uprawnień do prowadzenia określonej działalności gospodarczej lub zawodowej zamawiający będzie miał prawo do oczekiwania, by wykonawca udowodnił posiadanie odpowiednich zezwoleń, koncesji, licencji, wpisu do rejestru działalności regulowanej, statusu członka oznaczonej organizacji, jeśli członkostwo w niej będzie niezbędne do świadczenia oznaczonych usług w kraju siedziby lub miejsca zamieszkania wykonawcy.

Z kolei określając wymagania dla sytuacji ekonomicznej lub finansowej, zamawiający będzie uprawniony w szczególności do:

-oznaczenia minimalnych rocznych przychodów, w tym minimalnych rocznych przychodów w zakresie działalności objętej zamówieniem;

-żądania przedłożenia informacji na temat rocznych sprawozdań finansowych wykazujących w szczególności stosunek aktywów do zobowiązań;

– posiadania oznaczonego ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej;

– posiadania wskazanej zdolności kredytowej lub środków finansowych.

Odnosząc się do uprawnień zamawiającego w zakresie ustanawiania wymagań, co do zdolności zawodowej i technicznej podmiotu ubiegającego się o udzielenie zamówienia wskazać należy, iż nowe Pzp zgodnie z art. 116 przewiduje możliwość określenia warunków dotyczących niezbędnego wykształcenia, kwalifikacji zawodowych, doświadczenia, potencjału technicznego wykonawcy lub osób kierowanych przez niego do realizacji zamówienia, które umożliwią wykonanie zamówienia na odpowiednim poziomie jakości.

Nowe Prawo zamówień publicznych

Nowe Pzp w art. 116 stanowi wprost, iż zamawiający będzie mógł wymagać, by wykonawcy spełniali odpowiednie normy zarządzania jakością, w tym w zakresie dostępności dla osób niepełnosprawnych, systemów i norm zarządzania środowiskowego, które określone zostaną w dokumentach zamówienia lub ogłoszeniu o zamówieniu.

Co ważne, dokonując oceny spełnienia warunków udziału w postępowaniu, zamawiający będzie miał możliwość uznania na każdym etapie, że wykonawca nie posiada wymaganych w postępowaniu zdolności w przypadku zaangażowania wymaganych zasobów technicznych lub zawodowych w realizację innego przedsięwzięcia, gdyż może to negatywnie wpłynąć na realizację zamówienia.

Warunki dla wykonawców wspólnie
składających ofertę

Nowe Pzp reguluje również kwestie związane z warunkami dla Wykonawców wspólnie składających ofertę. A mianowicie Zamawiający może określić szczególny sposób spełniania, przez wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia, warunków udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione charakterem zamówienia i jest proporcjonalne.

Warunek dotyczący uprawnień do prowadzenia określonej działalności gospodarczej lub zawodowej jest spełniony, jeżeli co najmniej jeden z wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia posiada uprawnienia do prowadzenia określonej działalności gospodarczej lub zawodowej i zrealizuje roboty budowlane, dostawy lub usługi, do których realizacji te uprawnienia są wymagane.

W odniesieniu do warunków dotyczących wykształcenia, kwalifikacji zawodowych lub doświadczenia wykonawcy wspólnie ubiegający się o udzielenie zamówienia mogą polegać na zdolnościach tych z wykonawców, którzy wykonają roboty budowlane lub usługi, do realizacji których te zdolności są wymagane.

UWAGA! –

Ustawa wprowadza także zupełnie nowe rozwiązanie w zakresie konsorcjów. Mianowicie w przypadku gdy wykonawcy wspólnie ubiegają się o udzielenie zamówienia, będą zobowiązani do dołączenia odpowiednio do wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu albo do oferty oświadczenia, z którego będzie wynikało, które roboty budowlane, dostawy lub usługi wykonają poszczególni wykonawcy.

***

Czytaj też: Weryfikacja SIWZ oraz wzoru umowy – na co warto zwrócić uwagę?

Szanowny Czytelniku, w ramach cyklu artykułów, dotyczących najistotniejszych zmian w Ustawie Prawo Zamówień Publicznych, dziś kolej na nowy temat. Mianowicie podstawy wykluczenia wykonawcy z udziału w postępowaniu o zamówienie publiczne.

Istotą instytucji wykluczenia jest eliminacja wykonawcy z postępowania z uwagi na stwierdzenie przez zamawiającego braku po jego stronie pewnych cech podmiotowych. O zamówienie mogą ubiegać się wykonawcy niepodlegający wykluczeniu i spełniający warunki udziału w postępowaniu.

Nowa ustawa prawo zamówień publicznych, podobnie jak aktualna, przewiduje dwa rodzaje podstaw wykluczenia tj.:

  1. obligatoryjne podstawy wykluczenia określone w art. 108 ust. 1 ustawy pzp oraz
  2. fakultatywne podstawy wykluczenia określone w art. 109 ust. 1 ustawy pzp. 

Spójrzmy zatem dokładnie na każdą z tych form wykluczenia…

Obligatoryjne podstawy wykluczenia

Zgodnie z art. 108 nowej ustawy:

1. Z postępowania o udzielenie zamówienia wyklucza się (obligatoryjnie) wykonawcę:

1) będącego osobą fizyczną, którego prawomocnie skazano za przestępstwo:

a) udziału w zorganizowanej grupie przestępczej albo związku mającym na celu popełnienie przestępstwa lub przestępstwa skarbowego, o którym mowa w art. 258 Kodeksu karnego,

b) handlu ludźmi, o którym mowa w art. 189a Kodeksu karnego,

c) o którym mowa w art. 228-230a, art. 250a Kodeksu karnego lub w art. 46 lub art. 48 ustawy z dnia 25 czerwca 2010 r. o sporcie,

d) finansowania przestępstwa o charakterze terrorystycznym, o którym mowa w art. 165a Kodeksu karnego, lub przestępstwo udaremniania lub utrudniania stwierdzenia przestępnego pochodzenia pieniędzy lub ukrywania ich pochodzenia, o którym mowa w art. 299 Kodeksu karnego,

e) o charakterze terrorystycznym, o którym mowa w art. 115 § 20 Kodeksu karnego, lub mające na celu popełnienie tego przestępstwa,

f) pracy małoletnich cudzoziemców, o którym mowa w art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 15 czerwca 2012 r. o skutkach powierzania wykonywania pracy cudzoziemcom przebywającym wbrew przepisom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. poz. 769),

g) przeciwko obrotowi gospodarczemu, o których mowa w art. 296-307 Kodeksu karnego, przestępstwo oszustwa, o którym mowa w art. 286 Kodeksu karnego, przestępstwo przeciwko wiarygodności dokumentów, o których mowa w art. 270-277d Kodeksu karnego, lub przestępstwo skarbowe,

h) o którym mowa w art. 9 ust. 1 i 3 lub art. 10 ustawy z dnia 15 czerwca 2012 r. o skutkach powierzania wykonywania pracy cudzoziemcom przebywającym wbrew przepisom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej

– lub za odpowiedni czyn zabroniony określony w przepisach prawa obcego;

2) jeżeli urzędującego członka jego organu zarządzającego lub nadzorczego, wspólnika spółki w spółce jawnej lub partnerskiej albo komplementariusza w spółce komandytowej lub komandytowo-akcyjnej lub prokurenta prawomocnie skazano za przestępstwo, o którym mowa w pkt 1;

3) wobec którego wydano prawomocny wyrok sądu lub ostateczną decyzję administracyjną o zaleganiu z uiszczeniem podatków, opłat lub składek na ubezpieczenie społeczne lub zdrowotne, chyba że wykonawca odpowiednio przed upływem terminu do składania wniosków o dopuszczenie do udziału w postępowaniu albo przed upływem terminu składania ofert dokonał płatności należnych podatków, opłat lub składek na ubezpieczenie społeczne lub zdrowotne wraz z odsetkami lub grzywnami lub zawarł wiążące porozumienie w sprawie spłaty tych należności;

4) wobec którego orzeczono zakaz ubiegania się o zamówienia publiczne;

5) jeżeli zamawiający może stwierdzić, na podstawie wiarygodnych przesłanek, że wykonawca zawarł z innymi wykonawcami porozumienie mające na celu zakłócenie konkurencji, w szczególności jeżeli należąc do tej samej grupy kapitałowej w rozumieniu ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, złożyli odrębne oferty, oferty częściowe lub wnioski o dopuszczenie do udziału w postępowaniu, chyba że wykażą, że przygotowali te oferty lub wnioski niezależnie od siebie;

6) jeżeli, w przypadkach, o których mowa w art. 85 ust. 1, doszło do zakłócenia konkurencji wynikającego z wcześniejszego zaangażowania tego wykonawcy lub podmiotu, który należy z wykonawcą do tej samej grupy kapitałowej w rozumieniu ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, chyba że spowodowane tym zakłócenie konkurencji może być wyeliminowane w inny sposób niż przez wykluczenie wykonawcy z udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia.

2. Z postępowania o udzielenie zamówienia, w przypadku zamówienia o wartości równej lub przekraczającej wyrażoną w złotych równowartość kwoty dla robót budowlanych – 20 000 000 euro, a dla dostaw lub usług – 10 000 000 euro, wyklucza się wykonawcę, który udaremnia lub utrudnia stwierdzenie przestępnego pochodzenia pieniędzy lub ukrywa ich pochodzenie, w związku z brakiem możliwości ustalenia beneficjenta rzeczywistego, w rozumieniu art. 2 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (Dz. U. z 2019 r. poz. 1115, 1520, 1655 i 1798).

***

W tym miejscu należy przypomnieć, iż:

obligatoryjne podstawy wykluczenia obowiązują każdego zamawiającego we wszystkich postępowaniach bez względu na ich rodzaj lub wartość. Oznacza to, że zamawiający nie może na podstawie własnego uznania odstąpić od ich stosowania. 

Odmiennie sytuacja wygląda w przypadku stosowania fakultatywnych podstaw wykluczenia, które zostały określone w art. 109 ust. 1 ustawy Prawo zamówień publicznych.

Ich zastosowanie należy do wyłącznej decyzji zamawiającego, który może wskazać w specyfikacji istotnych warunków zamówienia zarówno tylko jedną, kilka lub wszystkie podstawy. Może również w ogóle zrezygnować ze stosowania fakultatywnych podstaw wykluczenia.  

Nowe Prawo zamówień publicznych

Fakultatywne podstawy wykluczenia

Zgodnie z art. 109 nowej ustawy:

1. Z postępowania o udzielenie zamówienia zamawiający może wykluczyć (fakultatywnie) wykonawcę:

1) który naruszył obowiązki dotyczące płatności podatków, opłat lub składek na ubezpieczenia społeczne lub zdrowotne, z wyjątkiem przypadku, o którym mowa w art. 108 ust. 1 pkt 3, chyba że wykonawca odpowiednio przed upływem terminu do składania wniosków o dopuszczenie do udziału w postępowaniu albo przed upływem terminu składania ofert dokonał płatności należnych podatków, opłat lub składek na ubezpieczenia społeczne lub zdrowotne wraz z odsetkami lub grzywnami lub zawarł wiążące porozumienie w sprawie spłaty tych należności;

2) który naruszył obowiązki w dziedzinie ochrony środowiska, prawa socjalnego lub prawa pracy:

a) będącego osobą fizyczną skazanego prawomocnie za przestępstwo przeciwko środowisku, o którym mowa w rozdziale XXII Kodeksu karnego lub za przestępstwo przeciwko prawom osób wykonujących pracę zarobkową, o którym mowa w rozdziale XXVIII Kodeksu karnego, lub za odpowiedni czyn zabroniony określony w przepisach prawa obcego,

b)  będącego osobą fizyczną prawomocnie skazanego za wykroczenie przeciwko prawom pracownika lub wykroczenie przeciwko środowisku, jeżeli za jego popełnienie wymierzono karę aresztu, ograniczenia wolności lub karę grzywny,

c) wobec którego wydano ostateczną decyzję administracyjną o naruszeniu obowiązków wynikających z prawa ochrony środowiska, prawa pracy lub przepisów o zabezpieczeniu społecznym, jeżeli wymierzono tą decyzją karę pieniężną;

3) jeżeli urzędującego członka jego organu zarządzającego lub nadzorczego, wspólnika spółki w spółce jawnej lub partnerskiej albo komplementariusza w spółce komandytowej lub komandytowo-akcyjnej lub prokurenta prawomocnie skazano za przestępstwo lub wykroczenie, o którym mowa w pkt 2 lit. a lub b;

4) w stosunku do którego otwarto likwidację, ogłoszono upadłość, którego aktywami zarządza likwidator lub sąd, zawarł układ z wierzycielami, którego działalność gospodarcza jest zawieszona albo znajduje się on w innej tego rodzaju sytuacji wynikającej z podobnej procedury przewidzianej w przepisach miejsca wszczęcia tej procedury;

5) który w sposób zawiniony poważnie naruszył obowiązki zawodowe, co podważa jego uczciwość, w szczególności gdy wykonawca w wyniku zamierzonego działania lub rażącego niedbalstwa nie wykonał lub nienależycie wykonał zamówienie, co zamawiający jest w stanie wykazać za pomocą stosownych dowodów;

6) jeżeli występuje konflikt interesów w rozumieniu art. 56 ust. 2, którego nie można skutecznie wyeliminować w inny sposób niż przez wykluczenie wykonawcy;

7) który, z przyczyn leżących po jego stronie, w znacznym stopniu lub zakresie nie wykonał lub nienależycie wykonał albo długotrwale nienależycie wykonywał istotne zobowiązanie wynikające z wcześniejszej umowy w sprawie zamówienia publicznego lub umowy koncesji, co doprowadziło do wypowiedzenia lub odstąpienia od umowy, odszkodowania, wykonania zastępczego lub realizacji uprawnień z tytułu rękojmi za wady;

8) który w wyniku zamierzonego działania lub rażącego niedbalstwa wprowadził zamawiającego w błąd przy przedstawianiu informacji, że nie podlega wykluczeniu, spełnia warunki udziału w postępowaniu lub kryteria selekcji, co mogło mieć istotny wpływ na decyzje podejmowane przez zamawiającego w postępowaniu o udzielenie zamówienia, lub który zataił te informacje lub nie jest w stanie przedstawić wymaganych podmiotowych środków dowodowych;

9) który bezprawnie wpływał lub próbował wpływać na czynności zamawiającego lub próbował pozyskać lub pozyskał informacje poufne, mogące dać mu przewagę w postępowaniu o udzielenie zamówienia;

10) który w wyniku lekkomyślności lub niedbalstwa przedstawił informacje wprowadzające w błąd, co mogło mieć istotny wpływ na decyzje podejmowane przez zamawiającego w postępowaniu o udzielenie zamówienia.

Zamawiający może nie wykluczać wykonawcy podlegającemu wykluczeniu na podstawie art. 109 ust. 1 pkt 1-5 lub 7, jeżeli wykluczenie byłoby nieproporcjonalne, w szczególności, gdy kwota zaległych podatków lub składek jest niewielka albo sytuacja finansowa wykonawcy jest wystarczająca do wykonania zamówienia.

Co istotne, ustawodawca przewidział sytuacje, w których mimo zaistnienia niektórych podstaw do wykluczenia, wykonawca nie zostanie wykluczony z postępowania. Aby jednak móc skorzystać z tego przywileju, Wykonawca będzie musiał spełnić ściśle określone przesłanki.

Niepodleganie wykluczeniom

Zgodnie z art. 110 nowej ustawy:

Wykonawca nie podlega wykluczeniu w okolicznościach określonych w art. 108 ust. 1 pkt 1, 2, 5 i 6 lub art. 109 ust. 1 pkt 2-10, jeżeli udowodni zamawiającemu, że spełnił łącznie następujące przesłanki:

1) naprawił lub zobowiązał się do naprawienia szkody wyrządzonej przestępstwem, wykroczeniem lub swoim nieprawidłowym postępowaniem, w tym poprzez zadośćuczynienie pieniężne;

2) wyczerpująco wyjaśnił fakty i okoliczności związane z przestępstwem, wykroczeniem lub swoim nieprawidłowym postępowaniem oraz spowodowanymi przez nie szkodami, aktywnie współpracując odpowiednio z właściwymi organami, w tym organami ścigania, lub zamawiającym;

3) podjął konkretne środki techniczne, organizacyjne i kadrowe, odpowiednie dla zapobiegania dalszym przestępstwom, wykroczeniom lub nieprawidłowemu postępowaniu (…).

***

Warto jednak wskazać, iż podjęte przez wykonawcę czynności, o których mowa powyżej będą podlegały ocenie zamawiającego pod kątem tego, czy są one wystarczające do wykazania rzetelności wykonawcy, uwzględniając wagę i szczególne okoliczności czynu wykonawcy.

Jeżeli podjęte czynności nie okażą się wystarczające do udowodnienia rzetelności wykonawcy, zamawiający będzie zobowiązany do wykluczenia wykonawcy.

Drogi Czytelniku, w ramach cyklu alertów dotyczących najistotniejszych zmian w Ustawie Prawo Zamówień Publicznych dzisiaj przyszedł czas na przedmiotowe środki dowodowe w nowym PZP.

W ramach wspomnianego cyklu alertów dotychczas omawiałem:

  • Podmiotowe środki dowodowe – tutaj>>
  • Formie składania ofert w zależności od wartości zamówienia – tutaj>>
  • Termin związania ofertą i sposób jego obliczania – tutaj>>
  • Wadium – tutaj>>

Przedmiotowe środki dowodowe

Przedmiotowe środki dowodowe, to zgodnie z treścią nowej ustawy środki służące potwierdzaniu zgodności oferowanych dostaw, usług lub robót z wymaganiami, cechami lub kryteriami określonymi w opisie przedmiotu zamówienia lub opisie kryteriów oceny ofert, lub wymaganiami związany z realizacją zamówienia.

Przedmiotowe środki dowodowe są zatem środkami służącymi zweryfikowaniu poprawności merytorycznej złożonej oferty.

Mogą one przybrać postać oznakowań (etykiet), certyfikatów, dokumentów bądź też innych środków potwierdzające zgodność oferowanego przedmiotu z wymaganiami określonymi w dokumentach zamówienia. 

Wymagane w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego przedmiotowe środki dowodowe powinny zostać wskazane przez zamawiającego w ogłoszeniu o zamówieniu lub dokumentach zamówienia (art. 106 ust. 1 nowej ustawy Pzp)A.Nowe Prawo zamówień publicznych

W myśl nowelizacji Ustawy (art. 107 ust. 1) jeżeli zamawiający żąda złożenia przedmiotowych środków dowodowych, to wykonawca zobowiązany jest do ich złożenia wraz z ofertą. 

Wynika to z tego, że zamawiający powinien mieć możliwość zapoznania się z tego typu dowodami już na etapie badania oferty.

Zamawiający może żądać jedynie przedmiotowych środków dowodowych proporcjonalnych i związanych z przedmiotem zamówienia. Przy czym żądanie przedmiotowych środków dowodowych, nie może ograniczać uczciwej konkurencji i równego traktowania wykonawców. 

Wezwanie do złożenia lub uzupełnienia
przedmiotowych środków dowodowych

W przypadku gdy wykonawca wbrew zobowiązaniu nie złoży przedmiotowych środków dowodowych lub będą one niekompletne, zamawiający będzie mógł wezwać do ich złożenia lub uzupełnienia, ale tylko wtedy, jeżeli przewidział tę możliwość w ogłoszeniu lub dokumentach zamówienia.

Powyższe oznacza natomiast, iż brak przewidzenia takiej możliwości w dokumentach zamówienia, całkowicie uniemożliwi złożenie, bądź uzupełnienie tych środków.

Aby nie nakładać na zamawiającego zbędnych obowiązków, nie będzie konieczności wzywania wykonawcy do złożenia przedmiotowego środka dowodowego, jeżeli oferta wykonawcy i tak podlegałaby odrzuceniu, bądź jeżeli zachodzą przesłanki do unieważnienia postępowania.

Warto dodatkowo wspomnieć, iż niezłożenie przedmiotowych środków dowodowych z przyczyn leżących po stronie wykonawcy w odpowiedzi na wezwanie zamawiającego, spowoduje zatrzymanie wadium.

Przypominam jednak, iż konsekwencje w postaci zatrzymania wadium dotyczyć będą jedynie tych przypadków, w których zamawiający żądał jego wniesienia.

Warto bowiem zauważyć, że pod rządami nowej ustawy instytucja ta nie będzie już obligatoryjna nawet w postępowaniach powyżej progów unijnych.

W ramach cyklu artykułów, dotyczących najistotniejszych zmian w Ustawie Prawo Zamówień Publicznych, dziś przyszedł czas na kolejną zmianę, którą przewiduje nowa ustawa. Chodzi o Podmiotowe środki dowodowe.

Posłuchaj…

Podmiotowe środki dowodowe
w Prawie Zamówień Publicznych

Art. 124 ustawy Prawo Zamówień Publicznych stanowi, że:

zamawiający żąda podmiotowych środków dowodowych na potwierdzenie braku podstaw wykluczenia.

Co istotne zamawiający może (nie musi) ich żądać na potwierdzenie spełniania warunków udziału w postępowaniu lub kryteriów selekcji. Powyższe oznacza natomiast, iż zamawiający w zakresie spełniania warunków udziału w postępowaniu może kierować się np. wyłącznie oświadczeniami złożonymi przez wykonawcę w JEDZ.

Czym zatem są podmiotowe środki dowodowe i na jakich zasadach zamawiający mogą żądać ich udostępniania?

Nowe Prawo zamówień publicznych

Czym są podmiotowe środki dowodowe

Definicja podmiotowych środków dowodowych znajduje się w art. 7 pkt 17 nowego Pzp.  

Są to środki służące potwierdzeniu braku podstaw wykluczenia, spełniania warunków udziału w postępowaniu lub kryteriów selekcji. Podmiotowymi środkami dowodowymi będą zatem: referencje, polisa OC i dowody jej opłacenia, zaświadczenia z KRK, ZUS, US, itp.

Przed wyborem najkorzystniejszej oferty zamawiający wezwie wykonawcę, którego oferta została najwyżej oceniona, do złożenia aktualnych na dzień ich złożenia podmiotowych środków dowodowych. Termin na przedłożenie tych dokumentów nie może być krótszy, niż 10 dni.

Wezwanie wykonawcy do złożenia
podmiotowych środków dowodowych

Jeżeli jest to niezbędne do zapewnienia odpowiedniego przebiegu postępowania o udzielenie zamówienia, zamawiający może wezwać wykonawców do złożenia podmiotowych środków dowodowych na każdym etapie postępowania, w tym na etapie składania wniosków o dopuszczenie do udziału w postępowaniu lub niezwłocznie po ich złożeniu.

Wezwanie to musi dotyczyć zawsze podmiotowych środków dowodowych aktualnych na dzień ich złożenia.

Istotne jest ponadto, że nie jest wykluczone kilkukrotne wzywanie przez zamawiającego do przedkładania podmiotowych środków dowodowych.

Ust. 3 art. 126 nowego Pzp stanowi bowiem, że:

Jeżeli zachodzą uzasadnione podstawy do uznania, że złożone uprzednio podmiotowe środki dowodowe nie są już aktualne, zamawiający może w każdym czasie wezwać wykonawcę lub wykonawców do złożenia wszystkich lub niektórych podmiotowych środków dowodowych aktualnych na dzień ich złożenia.

Przepis ten może mieć przykładowo zastosowanie w trakcie długo trwających postępowań o udzielenie zamówienia publicznego.

Kiedy zamawiający nie wzywa wykonawcy do złożenia
podmiotowych środków dowodowych

Istotna – z punktu widzenia sprawności postępowania – jest regulacja przewidziana w art. 127 ust. 1 nowego Pzp, zgodnie z którą zamawiający nie wzywa do złożenia podmiotowych środków dowodowych, jeżeli:

1) może je uzyskać za pomocą bezpłatnych i ogólnodostępnych baz danych, w szczególności rejestrów publicznych w rozumieniu o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne, o ile wykonawca wskazał w jednolitym dokumencie dane umożliwiające dostęp do tych środków;

2) podmiotowym środkiem dowodowym jest oświadczenie, którego treść odpowiada zakresowi oświadczenia, o którym mowa w art. 125 ust. 1 nowego Pzp.

Termin na złożenie podmiotowych środków dowodowych

Co do zasady, art. 128 nowego Pzp stanowi, że jeśli wykonawca nie złożył podmiotowych środków dowodowych, innych dokumentów lub oświadczeń składanych w postępowaniu lub gdy są one niekompletne lub zawierają błędy, zamawiający wzywa wykonawcę odpowiednio do ich złożenia, poprawienia lub uzupełnienia w wyznaczonym terminie.

Powyższe nie znajdzie jednak zastosowania w przypadku, gdy:

1) wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu albo oferta wykonawcy podlegają odrzuceniu bez względu na ich złożenie, uzupełnienie lub poprawienie lub

2) zachodzą przesłanki unieważnienia postępowania.

Wyjaśnienia wykonawcy co do
podmiotowych środków dowodowych

Art. 128 ust. 4 nowego Pzp stanowi z kolei, że zamawiający może żądać od wykonawców także wyjaśnień dotyczących treści złożonych podmiotowych środków dowodowych lub innych dokumentów lub oświadczeń składanych w postępowaniu.

Zgodnie z kolejnym ustępem, w przypadku wątpliwości, może on zwrócić się bezpośrednio do podmiotu, który jest w posiadaniu informacji lub dokumentów istotnych w tym zakresie dla oceny spełniania przez wykonawcę warunków udziału w postępowaniu, kryteriów selekcji lub braku podstaw wykluczenia, o przedstawienie takich informacji lub dokumentów.

Zauważyć należy, że w przypadku wezwania wykonawcy do uzupełnienia, wyjaśnienia lub poprawienia oświadczenia, o którym mowa w art. 125 ust. 1 nowego Pzp, podmiotowych środków dowodowych, innych dokumentów lub oświadczeń składanych w postępowaniu, powinien on zadbać aby przedkładane na podstawie art. 128 ust. 1 nowego Pzp dokumenty były prawidłowe.

Aktualne w tym przypadku pozostanie bowiem jednolite orzecznictwo KIO, z którego jednoznacznie wynika, że kilkukrotne wzywanie wykonawcy do wyjaśnienia, poprawienia lub uzupełnienia tej samej kwestii stanowi nierówne traktowanie wykonawców (przykładowo sygn. KIO 2664/18).