Tomasz Sułkowski

prawnik

Wspieram przedsiębiorców w bezpiecznym prowadzeniu biznesu. A w branży budowalnej pomagam w tworzeniu bezpiecznych umów kontraktowych, zarówno dla wykonawców, jak i zamawiających...
[Więcej >>>]

Skontaktuj się

W ramach cyklu artykułów, dotyczących najistotniejszych zmian w Ustawie Prawo Zamówień Publicznych, dziś przyszedł czas na kolejną zmianę, którą przewiduje nowa ustawa. Chodzi o Podmiotowe środki dowodowe.

Posłuchaj…

Podmiotowe środki dowodowe
w Prawie Zamówień Publicznych

Art. 124 ustawy Prawo Zamówień Publicznych stanowi, że:

zamawiający żąda podmiotowych środków dowodowych na potwierdzenie braku podstaw wykluczenia.

Co istotne zamawiający może (nie musi) ich żądać na potwierdzenie spełniania warunków udziału w postępowaniu lub kryteriów selekcji. Powyższe oznacza natomiast, iż zamawiający w zakresie spełniania warunków udziału w postępowaniu może kierować się np. wyłącznie oświadczeniami złożonymi przez wykonawcę w JEDZ.

Czym zatem są podmiotowe środki dowodowe i na jakich zasadach zamawiający mogą żądać ich udostępniania?

Nowe Prawo zamówień publicznych

Czym są podmiotowe środki dowodowe

Definicja podmiotowych środków dowodowych znajduje się w art. 7 pkt 17 nowego Pzp.  

Są to środki służące potwierdzeniu braku podstaw wykluczenia, spełniania warunków udziału w postępowaniu lub kryteriów selekcji. Podmiotowymi środkami dowodowymi będą zatem: referencje, polisa OC i dowody jej opłacenia, zaświadczenia z KRK, ZUS, US, itp.

Przed wyborem najkorzystniejszej oferty zamawiający wezwie wykonawcę, którego oferta została najwyżej oceniona, do złożenia aktualnych na dzień ich złożenia podmiotowych środków dowodowych. Termin na przedłożenie tych dokumentów nie może być krótszy, niż 10 dni.

Wezwanie wykonawcy do złożenia
podmiotowych środków dowodowych

Jeżeli jest to niezbędne do zapewnienia odpowiedniego przebiegu postępowania o udzielenie zamówienia, zamawiający może wezwać wykonawców do złożenia podmiotowych środków dowodowych na każdym etapie postępowania, w tym na etapie składania wniosków o dopuszczenie do udziału w postępowaniu lub niezwłocznie po ich złożeniu.

Wezwanie to musi dotyczyć zawsze podmiotowych środków dowodowych aktualnych na dzień ich złożenia.

Istotne jest ponadto, że nie jest wykluczone kilkukrotne wzywanie przez zamawiającego do przedkładania podmiotowych środków dowodowych.

Ust. 3 art. 126 nowego Pzp stanowi bowiem, że:

Jeżeli zachodzą uzasadnione podstawy do uznania, że złożone uprzednio podmiotowe środki dowodowe nie są już aktualne, zamawiający może w każdym czasie wezwać wykonawcę lub wykonawców do złożenia wszystkich lub niektórych podmiotowych środków dowodowych aktualnych na dzień ich złożenia.

Przepis ten może mieć przykładowo zastosowanie w trakcie długo trwających postępowań o udzielenie zamówienia publicznego.

Kiedy zamawiający nie wzywa wykonawcy do złożenia
podmiotowych środków dowodowych

Istotna – z punktu widzenia sprawności postępowania – jest regulacja przewidziana w art. 127 ust. 1 nowego Pzp, zgodnie z którą zamawiający nie wzywa do złożenia podmiotowych środków dowodowych, jeżeli:

1) może je uzyskać za pomocą bezpłatnych i ogólnodostępnych baz danych, w szczególności rejestrów publicznych w rozumieniu o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne, o ile wykonawca wskazał w jednolitym dokumencie dane umożliwiające dostęp do tych środków;

2) podmiotowym środkiem dowodowym jest oświadczenie, którego treść odpowiada zakresowi oświadczenia, o którym mowa w art. 125 ust. 1 nowego Pzp.

Termin na złożenie podmiotowych środków dowodowych

Co do zasady, art. 128 nowego Pzp stanowi, że jeśli wykonawca nie złożył podmiotowych środków dowodowych, innych dokumentów lub oświadczeń składanych w postępowaniu lub gdy są one niekompletne lub zawierają błędy, zamawiający wzywa wykonawcę odpowiednio do ich złożenia, poprawienia lub uzupełnienia w wyznaczonym terminie.

Powyższe nie znajdzie jednak zastosowania w przypadku, gdy:

1) wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu albo oferta wykonawcy podlegają odrzuceniu bez względu na ich złożenie, uzupełnienie lub poprawienie lub

2) zachodzą przesłanki unieważnienia postępowania.

Wyjaśnienia wykonawcy co do
podmiotowych środków dowodowych

Art. 128 ust. 4 nowego Pzp stanowi z kolei, że zamawiający może żądać od wykonawców także wyjaśnień dotyczących treści złożonych podmiotowych środków dowodowych lub innych dokumentów lub oświadczeń składanych w postępowaniu.

Zgodnie z kolejnym ustępem, w przypadku wątpliwości, może on zwrócić się bezpośrednio do podmiotu, który jest w posiadaniu informacji lub dokumentów istotnych w tym zakresie dla oceny spełniania przez wykonawcę warunków udziału w postępowaniu, kryteriów selekcji lub braku podstaw wykluczenia, o przedstawienie takich informacji lub dokumentów.

Zauważyć należy, że w przypadku wezwania wykonawcy do uzupełnienia, wyjaśnienia lub poprawienia oświadczenia, o którym mowa w art. 125 ust. 1 nowego Pzp, podmiotowych środków dowodowych, innych dokumentów lub oświadczeń składanych w postępowaniu, powinien on zadbać aby przedkładane na podstawie art. 128 ust. 1 nowego Pzp dokumenty były prawidłowe.

Aktualne w tym przypadku pozostanie bowiem jednolite orzecznictwo KIO, z którego jednoznacznie wynika, że kilkukrotne wzywanie wykonawcy do wyjaśnienia, poprawienia lub uzupełnienia tej samej kwestii stanowi nierówne traktowanie wykonawców (przykładowo sygn. KIO 2664/18).

W ramach cyklu alertów dotyczących najistotniejszych zmian w Ustawie Prawo Zamówień Publicznych, pragnę przedstawić Ci kolejne zmiany, które przewiduje nowa ustawa.

Jedną z ważniejszych zmian jest…

Forma składania ofert w zależności od wartości zamówienia

Jak powszechnie wiadomo nowa Ustawa Prawo Zamówień Publicznych wprowadza pełną elektronizację postępowań o udzielenie zamówienia. 

Ustawa nie przewiduje większych zmian odnośnie składania ofert w przetargach, których wartość jest równa lub przekracza progi unijne.

Tak jak dotychczas, każdy Wykonawca, który będzie składał ofertę w przetargu o wskazanej wartości, będzie zobowiązany do posiadania kwalifikowanego podpisu elektronicznego i opatrywania nim m.in. składanej przez siebie oferty.

Nowe Prawo zamówień publicznych

Zamówienia podprogowe

Sytuacja diametralnie zmienia się jednak w przypadku tzw. zamówień podprogowych.

Dotychczas w zamówieniach poniżej progów unijnych wykonawcy składali oferty papierowe, na których umieszczali własnoręczne podpisy.

Już od 01 stycznia w postępowaniu o udzielenia zamówienia o wartości mniejszej niż progi unijne ofertę będzie składało się, pod rygorem nieważności, w formie elektronicznej (tj. podpis kwalifikowany) lub w postaci elektronicznej opatrzonej podpisem zaufanym lub podpisem osobistym.

Powyższe w praktyce oznacza, iż ustawodawca dopuścił aż trzy sposoby podpisywania ofert w zamówieniach o wartości niższej niż progi unijne.

Mowa tu o:

  • podpisie kwalifikowanym (ten sam, który obecnie wymagany jest w zamówieniach o wartości równiej lub przewyższającej progi unijne)
  • podpisanie zaufanym (EPUAP)
  • podpisie osobistym.

Chcąc przybliżyć nieco kwestie związane z dwoma nowymi formami składania podpisów, poniżej zamieszczam poniżej krótką informację o każdym z nich.

***

Czytaj także:

Profil zaufany (ePUAP)

Podpis zaufany to zestaw informacji identyfikujących i opisujących osobę będącą użytkownikiem konta na ePUAP, który został w wiarygodny sposób potwierdzony przez organ administracji publicznej pełniący funkcję „punktu potwierdzającego”.

Profil Zaufany można założyć także przez bankowość elektroniczną. Założenie oraz korzystanie z profilu zaufanego jest bezpłatne, a jego ważność trwa 3 lata od dnia podpisania wniosku.

Po tym okresie ważność profilu zaufanego można przedłużyć. 

Podpis osobisty

Kolejnym dopuszczalnym rodzajem podpisu w przypadku zamówień o wartości niższej od progów unijnych będzie podpis osobisty.

Podpis osobisty to zaawansowany podpis elektroniczny ściśle powiązany z dowodem osobistym, gdzie prawdziwość danych posiadacza podpisu potwierdza certyfikat podpisu osobistego.

Aby certyfikat podpisu osobistego znalazł się w e‑dowodzie, niezbędne jest wyrażenie na to zgody podczas składania wniosku o nowy dokument.

Certyfikat identyfikacji znajduje się w warstwie elektronicznej e-dowodu. Zawiera on imię (imiona), nazwisko, obywatelstwo oraz numer PESEL.

Aby móc podpisać dokument za pomocą e-dowodu (po wcześniejszym wrażeniu zgodny na umieszczenie certyfikat podpisu osobistego w e-dowodzie), należy zainstalować w tym celu odpowiednie oprogramowanie oraz nabyć specjalny czytnik, który umożliwi wczytanie danych zakodowanych w e-dowodzie. Więcej informacji w tym zakresie znajdą Państwo na stronie https://www.gov.pl/web/e-dowod

UWAGA: Pamiętać należy, iż od dnia 4 marca 2019 r. wszystkie wydawane dowody mają warstwę elektroniczną. Proces wymiany dowodów jest rozłożony na 10 lat i potrwa do 2029 r.

Wymiana dotychczasowego dowodu osobistego na e-dowód jest bezpłatna.

Jeśli masz pytania, napisz do mnie bezpośrednio na formularzu:

Mam przyjemność poinformować, że w najnowszym wydaniu Forum Budownictwa Śląskiego (59) 2020 – ukazał się kolejny artykuł mojego autorstwa, pt.: Sprawna i bezpieczna realizacjia robót budowlanych w czasie pandemii.

Serdecznie zachęcam Cię do lektury czasopisma!

A mój artykuł pobierzesz tutaj>>

 

W ramach cyklu wpisów dotyczących najistotniejszych zmian w Ustawie Prawo Zamówień Publicznych (czytaj tutaj>>) pragnę przedstawić Ci kolejne zmiany, które przewiduje nowa ustawa w zakresie…

 TERMINÓW ZWIĄZANIA OFERTĄ
ORAZ SPOSOBU ICH OBLICZANIA
w nowym Prawie Zamówień Publicznych

W nowej ustawie Prawo zamówień publicznych szereg kwestii związanych z terminem związania ofertą uregulowano w sposób odmienny.

Przede wszystkim, zamawiający będą zobowiązani określić termin związania ofertą poprzez

wskazanie daty dziennej, będącej ostatnim dniem tego terminu.

O ile w przypadku postępowań o wartości nieprzekraczającej progów unijnych maksymalny termin związania ofertą ma nadal wynosić maksymalnie 30 dni, o tyle w przypadku postępowań o wartości przekraczającej ten próg maksymalne terminy uległy znacznemu wydłużeniu – do 90 dni, lub nawet 120, jeżeli wartość zamówienia dla robót budowlanych jest równa lub przekracza wyrażoną w złotych równowartość kwoty 20 000 000 euro, a dla dostaw lub usług – 10 000 000 euro.

Nowe Prawo zamówień publicznychJeżeli wybór oferty jako najkorzystniejszej nie nastąpi przed upływem tego terminu, zamawiający ma obowiązek zwrócenia się z wnioskiem o przedłużenie tego terminu, przy czym z wnioskiem takim zamawiający może się zwrócić jednokrotnie, a wnioskowany okres przedłużenia nie może wynosić więcej niż 30 dni w przypadku postępowań o wartości szacunkowej nieprzekraczającej progów unijnych, i 60 dni w przypadku postępowań o wartości szacunkowej przekraczającej te progi.

Niewyrażenie przez wykonawcę w formie pisemnej zgody na przedłużenie terminu związania ofertą..

Zobowiązuje zamawiającego od odrzucenia takiej oferty

Co jednak istotne, Zamawiający – w sytuacji, gdy wybór oferty najkorzystniejszej nie nastąpił w okresie terminu związania ofertą Zamawiający obowiązany jest wezwać wykonawcę, którego oferta otrzymała najwyższą ocenę do wyrażenia pisemnej zgody na wybór jego oferty w wyznaczonym przez zamawiającego terminie.

Termin na wyrażenie takiej zgody wyznacza Zamawiający i może on być dowolny. W interesie Zamawiającego będzie leżało jednak wyznaczenie jak najkrótszego terminu, z uwagi na konieczność skrócenia stanu niepewności co do możliwości dokonania wyboru danej oferty.

Brak wyrażenia takiej zgody przez wykonawcę aktualizuje bowiem po stronie zamawiającego obowiązek odrzucenia oferty, a zamawiający zwraca się o wyrażenie takiej zgody do kolejnego wykonawcy, którego oferta została najwyżej oceniona, chyba że zachodzą przesłanki do unieważnienia postępowania.

Wraz z wejściem w życie nowej ustawy, zmianie ulegnie także…

SPOSÓB OBLICZANIA TERMINU ZWIĄZANIA OFERTĄ
Termin związania ofertą

Zgodnie ze stara ustawą termin związania ofertą był liczony od dnia otwarcia ofert. Natomiast zgodnie z nowym PZP, termin ten będzie liczony od dnia następnego od tego zdarzenia tj. od dnia następnego od dnia otwarcia ofert, zgodnie z art. 111 par. 2.

Masz pytania? Napisz do mnie bezpośrednio w wygodnym formularzu:

W ramach cyklu wpisów dotyczących najistotniejszych zmian w Ustawie Prawo Zamówień Publicznych, pragniemy przedstawić Państwu kolejne zmiany, które przewiduje nowa ustawa w zakresie WADIUM.

Nowe Prawo zamówień publicznychPrzede wszystkim w nowym PZP wadium jest instytucją fakultatywną, co oznacza, że w porównaniu z dotychczasowym stanem prawnym, zamawiający nie muszą już żądać wadium w postępowaniach powyżej progów unijnych.

W konsekwencji bez względu na wartość zamówienia i bez względu na tryb, w jakim postępowanie o udzielenie zamówienia jest prowadzone, zamawiający nie będzie miał obowiązku żądania od wykonawców wniesienia wadium.

Wysokość wadium

Zmieniona została także maksymalna wysokość wadium, która w postępowaniach ponad progowych wynosi maksymalnie 3% wartości zamówienia, natomiast w postępowaniach poniżej progów – 1,5 % tej wartości (tak art. 281 ust. 2 pkt 10 PZP, 299 ust. 3, 303 ust. 3 nowego PZP 2021).

wysokość wadium

Forma wadium

Nowelizacja ustawy definiuje również katalog form w jakich wadium może być wnoszone według wyboru Wykonawcy, wskazując na formę pieniężną, gwarancji bankowych lub gwarancji ubezpieczeniowych.

Natomiast, co  ważne,  Ustawodawca zrezygnował całkowicie z formy poręczenia bankowego oraz SKOK.

Formy wadium

Zwrot wadium

Kolejnym rozwiązaniem, wprowadzającym zupełnie nowa koncepcję do systemu zamówień publicznych jest zwrot wadium na wiosek wykonawcy w określonych okolicznościach.

Tak więc, zamawiający, niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 7 dni od dnia złożenia wniosku zwraca wadium wykonawcy który wycofał ofertę przed upływem terminu składania ofert, Wykonawcy którego oferta została odrzucona bądź też po unieważnieniu postępowania, w przypadku gdy nie zostało rozstrzygnięte odwołanie na czynność unieważnienia albo nie upłynął termin do jego wniesienia.

Zatrzymanie wadium

Nowa ustawa Pzp definiuje także przesłanki zatrzymania wadium.

Zamawiający zatrzymuje wadium wraz z odsetkami, a w przypadku wadium wniesionego w formie gwarancji lub poręczenia, występuje odpowiednio do gwaranta lub poręczyciela z żądaniem zapłaty wadium, jeżeli wykonawca w odpowiedzi na wezwanie z przyczyn leżących po jego stronie, nie złożył podmiotowych środków dowodowych lub przedmiotowych środków dowodowych potwierdzających okoliczności lub innych dokumentów lub oświadczeń na poprawienie omyłki, co spowodowało brak możliwości wybrania oferty złożonej przez wykonawcę jako najkorzystniejszej.

Zamawiający zatrzyma również wadium w sytuacji w której Wykonawca, którego oferta została wybrana odmówił podpisania umowy lub nie wniósł wymaganego zabezpieczenia należytego wykonania umowy.

Do zatrzymania wadium dojdzie także w sytuacji, w której zawarcie umowy w sprawie zamówienia publicznego stało się niemożliwe z przyczyn leżących po stronie wykonawcy, którego oferta została wybrana.

Masz pytania? Napisz do mnie korzystając z formularza: